Artikel VHZ-online: TOS is niet zichtbaar, maar wél bepalend. Jongvolwassenen met TOS en de weg naar zelfstandigheid.
·Isolde Podt
Auteurs: Lidy Smit en Iris Manders, gepubliceerd op 6 mei 2026. In dit artikel wordt een participatief onderzoek van Deelkracht beschreven waarin 26 jongvolwassenen werden geïnterviewd. Onderzocht werd welke uitdagingen zij tegenkomen op hun weg naar zelfstandigheid.
Opgroeien met TOS valt niet mee. Veel jongeren en jongvolwassenen komen door hun taal- en communicatieproblemen obstakels tegen tijdens hun opleiding, het opbouwen van sociale relaties, wonen en werk. Deze obstakels zijn voor anderen niet altijd zichtbaar. Internationaal onderzoek laat zien dat jongvolwassenen met TOS vaker te maken krijgen met eenzaamheid, angst of depressie, minder vaak een diploma behalen en vaker terechtkomen in laagbetaalde of instabiele banen.
Voor het onderzoek werd een semi-gestructureerd interview afgenomen bij 26 jongvolwassenen. Uniek aan dit onderzoek is dat het een Participatief Actie-onderzoek is. De interviews werden afgenomen door een onderzoeker en een co-onderzoeker met TOS, in een gelijkwaardige samenwerking.
De resultaten zijn in het artikel gebundeld rond vier thema’s:
- Sociale relaties (band met ouders, vriendschappen, liefde, lot- en bondgenoten)
- Wonen en zelfstandigheid (de zoektocht naar een eigen plek)
- Opleiding en werk (de impact van TOS op studie en carrière)
- Sociaal-emotioneel functioneren (zelfstandigheid, pesten en misbruik, eenzaamheid, psychische gezondheid)
Op elk thema wordt beschreven wat jongvolwassenen zelf nodig hebben en hoe professionals hen daarbij kunnen helpen. Hierbij worden waardevolle en vaak ook heel praktische tips gegeven.
TOS blijft vaak onzichtbaar, in het klaslokaal, op de werkvloer, bij hulpverleners. Daardoor worden jongvolwassenen overvraagd, ondervraagd, verkeerd begrepen of gewoonweg over het hoofd gezien. Het is belangrijk om hen te zien, hun problemen te erkennen en hen meer autonomie te geven. Er is behoefte aan op maat gemaakte ondersteuning waarbij rekening wordt gehouden met hun communicatieve profiel, en aan een goede samenwerking tussen ouders, begeleiders en professionals. Op die manier kunnen jongvolwassenen met TOS hun mogelijkheden beter benutten en volwaardiger deelnemen aan de samenleving.
Dit artikel is een aanrader voor iedereen die met kinderen en volwassenen met TOS werkt. Het maakt duidelijk dat TOS méér is dan alleen een taalprobleem en dat jongvolwassenen met TOS veel uitdagingen tegenkomen op hun weg naar volwassenheid en vaak extra ondersteuning nodig hebben bij het onderhouden van sociale relaties, het zelfstandig wonen en in hun werk. En dat kan voor velen een eye-opener zijn.